«Қазақстандық шығыстану: тарих және қазіргі заман» атты вебинар өтті

213

2022 жылы 18 ақпан күні Р.Б. Сүлейменов атындағы шығыстану институты Республикалық тарихи материалдарды зерттеу ақпараттық орталығының директоры, ҚР ҰҒА мүше-корреспонденті, т.ғ.д., профессор М.Қ. Әбусейітова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Шығыстану факультетінің студенттері мен жас мамандарына «Қазақстандық шығыстану: тарих және қазіргі заман» атты тақырыпта дәріс оқыды.

Профессор М.Қ. Әбусейітова студенттер мен жас мамандарға оқыған лекциясында әрбір шығыстанушы назар аудару керек мәселелерді атап айтты. Біріншіден, шығыстану ғылымы пәнаралық зерттеуді қажет ететін сала және шығыстанушы универсал маман болуы керек. Шығыстанушыға тек қана шығыс тілін білу аздық етеді. Бірнеше шығыс тілімен қатар батыс тілдерін білуі керек. Сондай-ақ тарихты, антропологияны, қоғамтануды, дін, мәдениет, өнер, әдебиет, психология, филсофия, логика, археология және т.б. гуманитарлық ғылым салалалын жан-жақты меңгергені дұрыс. Екіншіден, нақты мақсат қоя білуі керек. Мысалы әрбір шығыстанушы қай ғасырдағы, қандай деректі зерттегісі келетінін нақты білсе және соған жоспарлы түрде ұмтылса уақыт жағынан әрі ғылыми жұмыстың сапасы жағынан ұтады. Үшіншіден, әрбір жас шығыстанушы бакалавр кезінен бастап маңызды тақырыптың бір шетінен бастап зерттеуге кіріскені жөн. Магистратурада осы тақырыпты толықтырып кеңірек қарастырса, докторантурада тура осы тақырыпты кәсіби деңгейде нақтылап зерттеу арқылы шығыстану ғылымына үлкен үлес қосары анық. Өкініштісі көптеген жастар әр деңгейде түрлі тақырыптарды таңдап әрі уақыттан ұтылып әрі жақсы зерттеу жұмысын ұсына алмай жатады. Төртіншіден,  шығыстанушы – зерттеуші, ғалым және ойшыл. Еліміздің өткені шығыс елдерімен тығыз байланысты, соның ішінде мұсылмандық шығыс елдерімен әрдайым тағдырлас, туыс болған. Тарихты зерттегенде сол тарихта өткен ойшылдар, ғұламалар, ақындар, ғалымдар және қайраткерлерді қоса зерттейміз. А.Құнанбайұлы, Ш.Құдайбердіұлы, М.Ж. Көпеев, Ш.Ш. Уалиханов, Қ. Жалаири және т.б. тұлғалардың өмірін зерттей отырып, сол дәуірдегі маңызды оқиғалардың бәрін кешенді түрде қарастыру керек болады. Бесіншіден, шығыстану ғылымы уақыт тұрғысынан екі үлкен бағытқа бөлінеді: классикалық және қазіргі заман. Классикалық шығыстану – көне және орта ғасырлардағы көне жәдігерлерді жан-жақты зерттеп ғылыми айналымға қосумен айналысады. Сондай-ақ көне және ортағасырлық шығыс тілдеріндегі мәтіндерді зерттеу мен оның ғылыми аудармасын жасайды. Қазіргі заман бағыты – халықаралық қатынастар мен аймақтану бағытында жүргізіледі. Шығыстанушы бүгінгі таңдағы маңызды геосаяси, әлеуметтік, халықаралық мәселелерді өзі оқитын елдің тілін жетік білуі мен сол қоғамды жан-жақты қарастыру арқылы маңызды зерттеулер жасай алады. Алтыншыдан, шығыстанушы болу әрқашан престижді мамандық болған және болып қала береді. Мамандықтың престижін көтеру әр адамға байланысты. Әрбір адам ең әуелі өзінен бастау керек. Яғни, өзі бірінші болып идея тастамайынша, бастама көтермейінше өзінде де, өзі оқитын мамандықта да ілгерушілік болмайды. Сондықтан әрқашан есте сақтау керек заңдылық – әркім өзінен бастау керек және өзі бірінші қадамды жасау қажет.

Белгілі отандық ғалым, бүкіл ғұмырын шығыстану ғылымына арнаған профессор М.Х. Әбусеитова вебинар барысында бүгінгі шығыстану мектебінің қалыптасуына еңбегі сіңген бірқатар ғалымдарды ерекше атап өтті. Олардың ішінде Р.Б. Сүлейменов, Ә.Б. Дербісәлі, В.П. Юдин, К.А. Пищулина, Т.Қ. Бейсембиев, Ж.М. Тулибаева және т.б. көптеген шығыстанушы ғалымдар бар. Бір кездері шығыстану институты, шығыстанушылар дайындайтын арнайы факультет болмаған кезеңді бастан кешірген отандық аға буын шығыстанушылардың бүгінгі отандық жас буын шығыстанушыларға берері мол екенін нақты мысалдар арқылы жеткізді. Аға буын шығыстанушылар мен жас буын шығыстанушылардың арасындағы сабақтастық болуы керек және алдағы уақытта шығыстану ғылымының жасау керек жұмыстарының өте көп екендігіне тоқтады.

Вебинар қонағы әлемнің танымал кітапханаларында сақталған Қазақстан тарихы мен руханиятына қатысты шығыс тілдерінде жазылған материалдарды, артефактілерді, карталар мен құжаттарды зерттеу ұзақ жылдық жұмыс екенін айта келе, осындай маңызды жұмысты бірге атқаруға барлық шығыстанушыларды шақырды. Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия кафедрасының ұйымдастыруымен өткен вебинар сұрақ-жауаппен жалғасты және алдағы уақытта вебинар қонағы жас шығыстанушыларға әсіресе студенттер үшін осындай тағылымды вебинарлар өткізіп тұруға келісті.